Genetik Ehtiyatlar İnstitutu

 

Veb-sayt www.genres.az  
Ünvan AZ1106, Bakı ş., Azadlıq pr. 155
Tel.

(+994 12) 5629171

(+994 12) 5628625
Faks

(+994 12) 4499221

(+994 12) 5619182
Elektron poçtu akparov@yahoo.comagri@genres.az
Direktor AMEA-nın müxbir üzvü Əkpərov Zeynal İba oğlu

Xidməti tel.: (+994 12) 5629171

Mobil tel.: (+994 50) 6114740

Faks: (+994 12) 4499221

E-poçt: akparov@yahoo.comdir@genres.science.az

Direktor müavinləri Elmi işlər üzrə

Əminov Naib Xaliq oğlu

Biologiya üzrə elmlər doktoru

Xidməti tel.: (+994 12) 5625478

Mobil tel.: (+994 50) 5800426

Faks: (+994 12) 5625478

E-poçt: anaib@rabler.ru

Elmi işlər üzrə

Abbasov Mehrac Əli oğlu


Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru 


Xidməti tel.: (+994 12) 5629805

Mobil tel.: (+994 50) 5327819

Faks: (+994 12) 4499221

E-poçt: mehraj_genetic@yahoo.com

Ümumi işlər üzrə

Əsədov Valeh Əli oğluXidməti tel .: (+994 12) 5629541Mobil tel .: (+994 50) 7030132
Elmi katib Şərifova Səidə Sədaqət qızı 

Mob. tel: (+994 50) 4108205

E-poçt: saidasharifzade@yahoo.com

Yaranma tarixi  Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 12 saylı qərarı ilə 30 yanvar 2003-cü ildə Genetika və Seleksiya Ehtiyatları İnstitutunun bazasında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Genetik Ehtiyatları İnstitutu yaradılmışdır.
Əsas fəaliyyət istiqamətləri İnstitutun əsas elmi istiqamətləri mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının, qiymətli, nadir, itməkdə və nəsli kəsilməkdə olan cinslərin, növlərin, aborigen sort və formaların, kənd təsərrüfatı heyvanlarının yerli cinslərinin inventarlaşdırılaraq pasportlaşdırılması, toplanması, introduksiyası, bərpası, çoxaldılması, beynəlxalq deskriptorlar əsasında qiymətləndirilməsi, ex situ və in situ şəraitində mühafizəsi ilə bağlı elmi problemlərin araşdırılması və mühafizə işinin təşkili, davamlı, yüksək məhsuldar, keyfiyyətli nümunələrin aşkar edilərək seleksiya işinə cəlb edilməsi üzrə elmi tədqiqatların aparılmasından, yeni sort və cinslərin yaradılmasından və müvafiq sahələrdə ölkə institutlarının fəaliyyətinin əlaqələndirilməsindən ibarətdir.
Əsas elmi nəticələr 1. Azərbaycanın 20 botaniki-coğrafi bölgəsindən mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının 400 növünə aid 7000-nə yaxın bitki nümunəsinin toxumları toplanılmış, pasportlaşdırılmış, abiotik və biotik stress amillərə davamlılığı qiymətləndirilmiş, onların ex-situ və in-situ şəraitdə saxlanılması təmin edilmiş və bitki genetik ehtiyatları üzrə Milli Məlumat Bazası yaradılmışdır.
2. Dənli taxıl və paxlalı bitki nümunələrinin genbankda uzunmüddətli saxlanması nəticəsində itirilən cücərmə qabiliyyətini və irsi tamlığını ozon-hava qarışığı ilə bərpa etməyin mümkün olduğu, ozonlaşdırmanın becərilən bitkilərin inkişafına, əldə edilən məhsulun keyfiyyətinin yüksəldilməsinə və ekoloji təmiz saxlanmasına stimullaşdırıcı təsir göstərdiyi müəyyənedilmişdir.
3. Yeni tip şaxəli sünbüllü buğda formalarının alınması ilə uzaq hibridləşmənin genetik müxtəlifliyin zənginləşdirilməsindəki rolu eksperimental olaraq sübuta yetirilmişdir.
4. İlk dəfə olaraq, Azərbaycan mənşəli yumşaq buğda növmüxtəlifliklərində (T. aestivum v. erythrospermum, T. aestivum v. albidum, T. aestivum v. meridionale, T. aestivum v. lutescens) və sortlarında (Əkinçi 84, Günəşli, Mirbəşir 128) sarı və qonur pasa davamlılığı təmin edən Yr18/Lr34 genləri və gövdə pasının əsas davamlılıq geni (Sr31) aşkar edilmişdir.
5. Tetraploid buğda növlərində, o cümlədən, bərk buğda sort və nümunələrində, onların hibridlərindən alınmış F2 hibrid nəsil dənlərində ehtiyat zülaların sintezinə nəzarət edən və 1A, 1B, 6A və 6B homoloji xromosomların qısa çiynində lokallaşan qliadinkodlaşdıran Gli 1A, Gli 1B, Gli 6A və Gli 6B lokusların 50-dən çox allel komponentlər blokları və 1A və 1B homoloji xromosomlarının uzun çiynində yerləşən qlüteninkodlaşdıran Gul 1A və Gul 1B lokusların iki allel komponentlər blokları identifikasiya edilmişdir.
6. Müəyyən edilmişdir ki, bitkilərin stres amillərə davamlılığı hüceyrə genetik sistemlərinin yenidən qurulması və bunun nəticəsində bəzi genlərin ekspresiyasının sürətlənməsi hesabına baş verir. Quraqlıq və duzluluq streslərinə tolerant bitki genotiplərinin hüceyrə nüvəsində, stres amillərin təsirindən DNT fraksiyaları, xüsusilə də euxromatın DNT-sinin miqdarı artır və uyğun olaraq RNT sintezi də intensivləşir. Bu da genetik aparatın fizioloji labilliyinin və funksional fəallığının yüksəldiyini göstərir.

7. Azərbaycanda ilk dəfə olaraq, paxlalı bitkilərin mədəni və yabanı növlərində paxla yarpaq qıvrılması, çuğundur qərbi sarılıq, noxud xlorotik alçaqboyluluq, paxla nekrotik sarılıq və toxumla yayılan göy noxud mozaika virusları aşkar edilərək onların nukleotid ardıcıllığı müəyyən edilmişdir. Noxud, mərcimək və paxla nümunələrindən yeni ayzolitlər (noxud-HQ180352; mərcimək-HQ180353; noxud-HQ199306; noxud-180354; noxud-199305; mərcimək-GQ351600; paxla-GQ371215) hazırlanaraq beynəlxalq genbankda qeydiyyatdan keçirilmişdir.

8. Azərbaycanın yerli yabanı üzüm nümunələrində Cənubi Qafqaza aid dörd müxtəlif haplotip qrupunda (AAA, ATT, GTA və ATA) 3-nün aşkar edilməsi ilə respublikamızın bu bitkinin əsas mənşə və mədəniləşdirilmə mərkəzlərindən biri olması bir daha sübut edilmişdir. 54 ədəd yerli, aborigen üzüm sortu müasir ampeloqrafiya metodları ilə təsvir edilərək beynəlxalq “Qafqaz və Şimali Qara Dəniz Bölgəsinin Ampeloqrafiyası” (“VITIS” nəşriyyatı, Almaniya, 2012, 485 s.) kitabında nəşr edilmişdir.

9. Azərbaycan florasının ali bitkiləri və onların yabanı əcdadlarının müasir florogenetik və ekoloji – botaniki metodlarla təhlili nəticəsində 928 növün (51 fəsilə və 242 cins üzrə) “Azərbaycan florasının” yeni nəşrinə daxil edilməsi müəyyən edilmiş və əsaslandırılmışdır. Bu tədqiqatların yekunu olaraq, 3 cildli “Azərbaycanın ali bitkiləri” (Elm, 2005 - 2008) və “Azərbaycan florasının konspekti” (Elm, 2011) monoqrafiyaları nəşr edilmişdir.

İşçilərinin ümumi sayı  323
Struktur bölmələri

Elmi şura

-       sədr

-       katib

-       üzvləri

 

Əkpərov Zeynal İba oğlu

Şəfizadə Solmaz İdris qızı

Əminov Naib Xaliq oğlu

Abbasov Mehrac Əli oğlu

Əliyev Ramiz Tağı oğlu

Əsgərov Aydın Musa oğlu

Şıxlinski Hacı Məmmədtağı oğlu

Əzimova Qənirə Abbasqulu qızı

Bayramova Dilşad Bayram qızı

Qasımov Qədir Qasım oğlu

Sadıqov Hamlet Bəykişi oğlu

Həsənov Sabir Ramazan oğlu

Məmmədov Afiq Tofiq oğlu

Məmmədova Sevinc Əmir qızı

Əliyeva Aybəniz Cavad qızı

Musayev Mirzə Kamal oğlu

Məmmədov Ruhəngiz Bəxtiyar qızı

Eldarov Məhəmməd Eldar oğlu

Şərifova Səidə Sədaqət qızı

Gənc alimlər və mütəxəssislər şurası

-       sədr

-       katib

-       üzvləri

 

Eldarov Məhəmməd Eldar oğlu

Qədiməliyeva Gülər Əkbər qızı

Güvəndiyev Vahid Musa oğlu

Hacıyev Elçin Saday oğlu

Əzizxanlı Xaribül Məmmədxan qızı

Babayeva Sevda Maşalla qızı

Salayeva Samirə Cəfər qızı

Şərifova Səidə Sədaqət qızı

Mürsəlova Cəmalə Məhəmməd qızı

İsayev Bəhruz Hənifə oğlu

Rüstəmova Vəfa Nuşirəvan qızı

Piriyev Sübhan Səfər oğlu

Səidova Səbinə Vahid qızı 

İsgəndərov Şükür Fəxrəddin oğlu 

Qasımova Fəridə Nadir qızı

Həmkarlar təşkilatı

-         sədr

-         sədr müavini

-         katib

-         büro üzvləri

 

Sadıqov Hamlet Bəykişi oğlu

Kərimov Əkbər Yaşar oğlu

Quliyeva Günel Şahin qızı

Kərimov Əkbər Yaşar oğlu

Abışova Xəyalə Şahbala qızı

Hacıyeva Aynurə Firdovsi qızı

Mehdiyeva Səbinə Pərvin qızı

Şərifova Səidə Sədaqət qızı

Babayeva Sevda Maşalla qızı

Quliyeva Günel Şahin qızı

Məmmədova Ruhəngiz Bəxtiyar qızı

Elmlər doktorları 
Fəlsəfə doktorları