Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

NASA-nın yeni missiyası Qırmızı planetin öyrənilməsində mühüm texnoloji sınaq olacaq

Marsın tədqiqində yeni texnologiyaların tətbiqi istiqamətində mühüm layihələrdən biri həyata keçirilməyə hazırlanır.

“Times of India” qəzetinin dərc etdiyi elmi-texniki xəbərə görə, ABŞ Milli Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar İdarəsi (NASA) 2028-ci ilin sonlarında nüvə-elektrik hərəkət sistemi ilə təchiz edilmiş Space Reactor-1 Freedom (SR-1 Freedom) kosmik aparatını Mars istiqamətində göndərməyi planlaşdırır.

NASA-nın məlumatında bildirilir ki, SR-1 Freedom Marsa enməyəcək. Kosmik aparatın planetin yaxınlığından keçərək SkyFall adlı elmi yükü Marsa çatdırması nəzərdə tutulur. Bu yükün tərkibində üç kiçik helikopter olacaq. Helikopterlər NASA-nın daha əvvəl Marsda fəaliyyət göstərmiş Ingenuity aparatının texnologiyası əsasında hazırlanır.

Yeni aparatın əsas xüsusiyyəti onun nüvə-elektrik hərəkət sistemindən istifadə etməsidir. Nüvə reaktorunun istehsal etdiyi elektrik enerjisinin kosmik aparatın hərəkət sistemini təmin etməsi planlaşdırılır. NASA bu missiyanı dərin kosmosda nüvə enerjisindən istifadə imkanlarının sınaqdan keçirilməsi baxımından mühüm texnoloji addım hesab edir.

Marsda fəaliyyət göstərəcək üç helikopterin əsas vəzifələri planetin səthini havadan araşdırmaq, elmi məlumatlar toplamaq və mümkün su-buz ehtiyatlarının müəyyənləşdirilməsinə kömək etmək olacaq. NASA bildirir ki, SkyFall missiyası gələcək Mars tədqiqatları üçün potensial ərazilərin öyrənilməsinə də xidmət edəcək.

Nüvə enerjisinin kosmik missiyalarda tətbiqi Günəşdən uzaq məsafələrdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə sistemlərin əsas üstünlüklərindən biri enerji təminatının yalnız günəş işığından asılı olmamasıdır. Bu isə gələcəkdə Marsdan daha uzaq kosmik istiqamətlərə uzunmüddətli uçuşlar üçün yeni imkanlar yarada bilər.

Qeyd edək ki, SR-1 Freedom layihəsinin özü NASA tərəfindən ilk dəfə 24 mart 2026-cı ildə elan edilib. Buna görə 25 avqust tarixli “Times of India” materialını layihənin yeni elan edilməsi kimi deyil, missiyanın xüsusiyyətləri barədə həmin gün yayımlanmış elmi-texniki xəbər kimi təqdim etmək daha dəqiqdir.

NASA-nın planına əsasən, SR-1 Freedom-un 2028-ci ilin sonlarında buraxılması, Marsa çatmasının isə 2029-cu ildə baş verməsi gözlənilir. Missiyanın nəticələri gələcəkdə Ay, Mars və daha uzaq kosmik ərazilərin tədqiqində nüvə enerjisindən istifadəyə dair praktiki təcrübənin formalaşdırılmasına kömək edə bilər

“Xalq qəzeti”