Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

“Bu gün Azərbaycan Elmlər Akademiyasında keçirilən konfrans, 1926-cı il Birinci Türkoloji Qurultayının ideyalarının miqyasını və strateji dərinliyini elmi ictimaiyyətə qaytardığı üçün həqiqətən tarixi bir konfransdır. Düz yüz il əvvəl Bakıda keçirilən qurultay sadəcə akademik forumdan daha əhəmiyyətli idi. Humanitar elmlərin mənzərəsini dəyişdirən bir tədbir bütün türk xalqlarının dilinin, ədəbiyyatının, yazısının və mənəvi irsinin öyrənilməsi üçün ortaq bir metodologiya ideyası ilk dəfə səsləndirildi. Bu ideya Qazaxıstanda, Azərbaycanda və bütün türk dünyasında tədqiqatları formalaşdırmağa davam edir”.

Bu sözləri Qazaxıstan Respublikası Təhsil və Elm Nazirliyinin Elm Komitəsinin M.O.Auezov adına Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini professor Almira Kaliyeva deyib.

Qazaxıstanlı professor daha sonra bildirib:

- Bir əsrin keçməsi qurultayın ideyalarının aktuallığını itirmədiyini, əksinə, həmin ideyaların 21-ci əsrdə yenidən canlandığını açıq şəkildə göstərdi. 1926-cı il tədbirinin iştirakçıları vahid elmi platforma arzusunda olsalar da, müasir texnologiyalar, vahid rəqəmsal korpuslar, yazılı abidələrin kodlaşdırılması, müasir reyestrlər, verilənlər bazaları və beynəlxalq tədqiqat şəbəkələri bu arzunu bir infrastruktura çevirməyə imkan verir. Beləliklə, Bakıdakı konfrans tarixi yaddaşdan praktik, texnoloji cəhətdən dəstəklənən elmi qarşılıqlı təsir mexanizmlərinə keçidi simvollaşdırır.

Bugünkü elmi konfrans çərçivəsində Qazaxıstanın bütün türk dünyası ilə dialoqu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Hər bir ölkə türk intellektual məkanının vacib bir nöqtəsidir və hər biri öz akademik ənənəsinə əsaslanır. Qazaxıstanda bu ənənə Əhməd Baytursunov və Kudaybergen Jubanovdan Mırzatay Joldasbekova, Alma Kyraubayeva və Karjaubai Sartkojaulıya qədər inkişaf etmişdir. Azərbaycanda isə bu ənənə Bakı məktəbinin klassiklərindən müasir tədqiqat mərkəzlərinə qədər uzanır. Bu xətləri birləşdirərək konfrans tarixi davamlılığın müasir elmi dinamika ilə qarşılaşdığı bir məkan yaradır.

Bugünkü tədbirin tarixi əhəmiyyəti onun möhkəmləndirici gücündən irəli gəlir. Konqresin 100 illiyi artıq sadəcə bir ildönümü deyil. Bu, türkologiya üçün runik abidələrdən müasir ədəbiyyata, arxivlərdən rəqəmsal xəritələrə və depolara qədər vahid bir fənn kimi transformasiya anıdır. 1926-cı ildən bəri ilk dəfə olaraq türk alimləri yalnız cari məsələləri müzakirə etmək üçün deyil, həm də humanitar inteqrasiyanın gələcəyi ilə bağlı strateji söhbət üçün toplaşırlar. Yazılı irs bu söhbətin mərkəzindədir, çünki bu, mədəni yaddaşın davamlı xəttini təşkil edən mətnlərdir.

Əslində, bugünkü elmi konfrans türkologiyanın strateji yetkinlik mərhələsinə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir. Konqres iştirakçılarının arzuladığı elmi birlik, ortaq irs və onun öyrənilməsinin müasir metodları ilə birləşən türk ölkələrinin açıq əməkdaşlığı sayəsində gerçəkliyə çevrilir. Bugünkü tədbiri həqiqətən tarixi edən keçmişlə gələcək arasındakı bu əlaqədir.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.science.gov.az saytına istinad zəruridir.