Qasımov Xəlil Məmmədəli oğlu

Anadan olduğu yer Azərbaycan Respublikası, Bakı şəhəri 
 
Təvəllüdü 28.02.1942
Bitirdiyi ali təhsil müəssisəsi Bakı Dövlət Universiteti 
Elmi dərəcəsi Biologiya  elmləri doktoru 
Elmi rütbəsi Professor 
Namizədlik (PhD)  dissertasiyasının mövzusu:

- ixtisas şifri

- ixtisasın adı

- mövzunun adı

 

2406.01

Biofizika

Polien antibiotiklərin təsir mexanizmi
Doktorluq dissertasiyasının mövzusu:

-  ixtisas şifri

-  ixtisasın adı

-  mövzunun adı


2406.01

Biofizika

Lipid membranlarında polien antibiotiklərin işləmə prinsipləri – quruluş və funksiyasının qarşılıqlı təsiri
Müxbir üzv seçilməsi

-  tarix

- ixtisasın adı

2001

bitkilərin fiziologiyası, biokimya və biofizikası
Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı

-  xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı

- beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda çap olunan məqalələrin sayı
150

 

110

 

29
Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı 7
Kadr hazırlığı:

- fəlsəfə doktorlarının sayı

- elmlər doktorlarının sayı


6

Əsas elmi nailiyyətləri Qasımov X.M. hüceyrə membranlarında fəaliyyət göstərən nəqliyyat sistemlərinin biofizikasını və biokimyasını molekulyar səviyyədə tədqiq edən aparıcı alimlərdən biridir. Onun apardığı elmi-tədqiqat işləri hüceyrə membranlarında mövcud olan nəqliyyat sistemlərinin molekulyar təşkili, qeyri-üzvi və üzvi birləşmələrinin membranlardan seçici yolla nəql edilməsi, ion kanallarının yaradılması və membranlarda onların işləmə prinsiplərinin tədqiqi, membran texnologiyasının nəzəri əsaslarının yaradılması ilə əlaqədardır. Qasımov X.M.  sovetlər birliyində ilk dəfə olaraq membranaktiv polien antibiotiklər sinfini aşkar etmiş və onların membranlara təsiredici mexanizmini molekulyar səviyyədə tədqiq etmişdir. Qasımov X.M.  ion kanallarının yaranması nəzəriyyəsini irəli sürmüşdür və onların membranlarda yaratdığı tək ion kanallarını eksperimental yolla  aşkar etmişdir. Qasımov X.M. öz elmi-tədqiqat işlərində göstərmişdir ki, polien antibiotiklərinin membranlara olan yüksək həssaslığı onların tərkibindəki xolesterinlə bağlıdır. O dünyada ilk dəfə olaraq polien antibiotiklərin xolesterinlə qarşılıqlı təsirini tədqiq etmiş və membranlarda molekulyar ölçüdə ion kanallarının yaradılmasını sübuta yetirmişdir.
Elmi əsərlərinin adları 1. Костенко Г.А., Касумов Х.М. Литинская Л.Л., Эйдус Л.Х. 1971. Использование метода измерения электропроводности клеточной суспензии для прижизненного исследования изменения среднего объема клеток во времени (на примере изучения клеток асцитной карциномы Эрлиха). – «Биофизика», т. 16, № 5, 1971, с. 865 – 871.

2.Касумов Х.М., Либерман Е.А. 1972. Ионная проницаемость бимолекулярных мембран в присутствии полиеновых антибиотиков. I. Нистатин и амфотерицин В. – «Биофизика», т.17, № 6, с. 1024 – 1031.

3.Касумов Х.М., Либерман Е.А. 1973. Ионная проницаемость бимолекулярных мембран в присутствии полиеновых антибиотиков. II. Леворин, трихомицин, кандицидин. – «Биофизика», т. 18, № 2, с. 264 – 271.

4.Касумов Х.М., Либерман Е.А., Этингов Е.Д. 1973. Взаимодействие производных полиенового антибиотика амфотерицина В с бимолекулярными мембранами. – «Биофизика», т. 18, № 6, с. 1020 – 1023.

5.Касумов Х.М., Либерман Е.А. 1974. Роль холестерина в увеличении проводимости бимолекулярных мембран полиеновыми антибиотиками.- «Биофизика», т. 19, № 1, с. 71 – 74.

6.Касумов Х.М., Либерман Е.А., Ненашев В.А., Юрков И. 1975. Исследование катионной избирательности бимолекулярных мембран в присутствии нистатина и амфотерцина В. - «Биофизика», т. 20, № 1, с. 62 – 65.

7.Касумов Х.М., Либерман Е.А., Холодова Ю.Д. 1975. Действие ультрафиолетового света на мембраны, содержащие стерины, в расторах нистатина. - «Биофизика», т. 20, № 5, с. 831 – 833.

8.Вирина А.М., Фейсин А.М., Касумов Х.М., Фатеева Л.И., Белоусова И.И., Терешин И.М. 1976. Взаимодействие полиеновых антибиотиков с чувствительными и резистентными штаммами Candida Albicans. – «Химико-фармацевтический журнал», т. 10, № 7, с. 12 – 16.

9.Ermishkin L., Kasumov Kh., Potseluyev V. 1976. Single ionic channels induced in lipidbilayers by polyene antibiotics. – «Nature», England, v. 262, p. 698-699.

10.Ermishkin L.N., Kasumov Kh.M., Potseluyev V.M. 1977. Properties of amphotericin B channels in a lipid bilayers. – «Biochim. Biophys. Acta», USA, v. 470, p. 357-367.

11.Касумов Х.М. 1977. Молекулярные основы действия полиеновых антибиотиков на биологические и искусственные мембраны. – Журнал «Успехи современной биологии», Россия, т. 83, № 1, с. 23-37.

12.Kasumov Kh.M., Borisova M.P., Ermishkin L.N., Silberstein A.Y., Potseluyev V.N., Vainshtein V.A. 1979. How do ionic channel properties depend on the structur of polyene antibiotic molecules?. – «Biochim Biophys. Acta», USA, v. 551, № 2, р. 229 – 237.

13.Касумов Х.М. 1981. Современные представления о механизме действия полиеновых антибиотиков – взаимосвязь структуры и функции. - Журнал «Антибиотики», Россия, т. 26, № 2, с. 143-155.

14.Kasumov Kh.M, Mekhtiev N.Kh., Karakozov S.D. 1981. Potential-dependent formation of single conducting ionic channels in lipid bilayers induced by the polyene antibiotic levorin A2. – «Biochim. Biophys. Acta», USA, v. 644, p. 369-372.

15.Kasumov Kh.M, Malafriev O.K. 1984. Research of membrane conductivity relaxation kinetics in the presence of amphotericin B alkyl derivatives. – « Studia Biophysica», Germany, v. 99, № 2, р. 137-142.

16.Касумов Х.М., Малафриев О.К., Вайнштейн В.А. 1984. Действие алкильных производных амфотерицина В на проводимость бислойных липидных мембран. - Журнал «Антибиотики», Россия, т. 29, № 7, с. 513-516.

17.Касумов Х.М., Каракозов С.Д. 1985. Эффект амфотерицина В, вводимого с одной стороны мембраны. – «Биофизика», Россия, т. 30, вып. 2, с. 281 – 284.  

18. Ахмедли К.М., Малафриев О.К., Касумов Х.М. 1985. Кинетическая модель ионных каналов, образованных в липидных мембранах полиеновыми антибиотиками. – «Биологические мембраны». Россия, т. 2, № 9, с. 926 – 933.

19.Касумов Х.М. 1986. Молекулярный механизм взаимодействия полиеновых антибиотиков с липидными мембранами. Монография. Баку, Изд. «Элм», с. 1-224.

20.Касумов Х.М., Самедова А.А., Шенин Ю.Д. 1987. Исследование механизма взаимодействия индивидуальных компонентов препаратов леворина и нистатина с липидными мембранами. - Журнал «Антибиотики и медицинская биотехнология», Россия, т. 32, № 11, с. 824-828.

21.Малафриев О.К., Касумов Х.М., Безруков С.М. 1991. О кинетических свойствах полиеновых каналов в условиях инактивации. - Журнал «Биологические мембраны», Россия, т. 8(6), с. 633 – 637.

22.Kasumov Kh.M., Bolard J. 2004. Transient permeability induced by cationic derivatives of amphotericin B in lipid membranes. - «Polish J. Chem.», v. 78, p. 1057-1065.

23.Курбанов О.Г., Касумов Х.М. 2004. Гептаеновый ароматический антибиотик леворин и его производные при мышечной деятельности. – «Журнал «Антибиотики и химиотерапия», Россия, т. 49, с. 40-46.

24.Курбанов О.Г., Гаджиев А.М., Ибрагимова Ж.М., Касумов Х.М. 2005. Роль каналоформирующего антибиотика леворина А2 в процессе мышечной активности. - Журнал «Известия НАН Азербайджана, Серия биологических наук», № 1-2, с. 18-40.

25.Ibragimova V., Alieva I., Kasumov Kh., Khutorsky V. 2006. Transient permeability induced by alkyl derivatives of amphotericin B in lipid membranes. – «Biochim. Biophys. Acta», USA, v. 1758, p. 29-37.

26.Ибрагимова В.Х., Алиева И.Н., Касумов Х.М. 2006. Эффект леворина А2, вводимого с одной стороны липидных мембран. – Журнал «Биологические мембраны», Россия, т. 23, № 6, с. 493-502.

27.Ибрагимова В.Х., Алиева И.Н., Касумов Х.М. 2006. Физико-химические свойства и биологическая роль диметилсульфоксида в комплексе с полиеновыми антибиотиками. - Журнал «Известия НАН Азербайджана, Серия биологических наук», № 1-2, с. 130-151.

28.Султанова Г.Г., Самедова А.А., Касумов Х.М. 2007. Гемолиз эритроцитов при комбинированном действии ультразвуковых волн и полиеновых антибиотиков. – Журнал «Антибиотики и химиотерапия», Россия, т. 52, № 9-10, с. 9-13.

29.Самедова А.А., Касумов Х.М. 2009. Механизм действия макролидного антибиотика филипина на клеточные и липидные мембраны. – Журнал «Антибиотики и химиотерапия», Россия, т. 54, № 11-12, с. 41 -52.

30.Касумов Х.М. 2009. Структура и мембранная функция полиеновых макролидных антибиотиков. Монография. М., «Наука», c. 1-512.

31.Ибрагимова В.Х., Самедова А.А., Султанова Г.Г., Касумов Х.М. 2012. Антивирусное и антигрибковое действие антибиотика инфанвир при заболевании овощных культур. Журнал «Известия НАНА, Серия биологических наук», т. 67, № 2, с. 34-37

32.Ибрагимова В.Х., Алиев Н.Н., Самедова А.А.,  Султанова Г.Г., Касумов Х.М. 2012. Низкомолекулярный пептид-антибиотик, обладающий высокой эффективностью действия на вирусные, грибковые и стафилококковые инфекции. В материалах Международной научно-практической конференции «Актуальные проблемы биологической и химической экологии. Москва, с. 198-201.

33.2.Gasimov Kh.M.,Sultanova G., Samedova A., Ibragimova V. 2013. The Development of Molecular Trans-Membrane Channel Systems for Delivery Ions and Carbohydrates to Heart Muscle Cells at Pathology. EUFEPS European Federation for Pharmaceutical Sciences, 5th World Conference on Drug Absorption, Transport and Deliver (WCDATD): Responding to Challenging Situations, Uppsala, Sweden, p. 59. 

34.Самедова А.А., Касумов Х.М., Султанова Г.Г., Гусейнова К.Ф., Курбанов О.Г. 2013. Изменение функциональной деятельности клеточных мембран под действием полиеновых антибиотиков. Лекарственные растения: фундаментальные и прикладные проблемы. Материалы 1 Международной научной конференции, 2013, с. 402-405.

35.IbragimovaV.Kh, Samedova A.A., Sultanova G.G., Gasimov Kh.M. The antiviral and antifungal action of INFANVIR antibiotic at the vegetable crops. The First EUROPEAN Conference on Biology. Section 2. Physico-chemical Biology and Medical Sciences, Austria, Vienna, 2014, p. 45-50.

36.Ибрагимова В.Х., Касумов Х.М. 2015. Международный Евразийский Патент № 14/022317-13. Лекарственное средство, обладающее  антивирусным, антибактериальным, антигрибковым, противоожоговым действием и способ его получения. Евразийский патент от 30.12.2015, заявка  № 201200710/26, с. 1-17.

37.Касумов Х.М. 2015. Молекулярный механизм формирования ионных каналов в липидных мембранах, модифицированных полиеновыми антибиотиками. Kasumov Kh.M. Molecular mechanism formation of ionic channels in lipid membranes modified by polyene antibiotics. II Международная научная конференция «Лекарственные растения: фундаментальные и прикладные проблемы», Новосибирск, с. 48-52.

Respublika, beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü Azərbaycan biofizika cəmiyyətinin üzvü.

Rusiya Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin yanında Membran Şurasının üzvü.

Botanika Elminin Beynəlxalq Cəmiyyətinin üzvü - International Society for Horticultural Science

Pedaqoji fəaliyyəti

X.M. Qasımov Respublika üçün gənc kadrların hazırlanmasında pedaqoji fəaliyyət göstərir. X.M. Qasımov uzun illər Bakı Dövlət Universitetində, Tibb Universitetində və Bədən Tərbiyyəsi Dövlət Akademiyasında Biofizika və Biokimya ixtisası üzrə mühazirələr oxumuşdur.

AMEA Molekulyar Biologiya və Biotexnologiya İnstitutunda “Molekulyar membranologiya” fənni üzrə maqistrantlara mühazirə oxuyur.

Digər fəaliyyəti 1999 – Fransa Milli Elmi Tədqiqat Mərkəzinin Qrantı (Paris)

2000 - Fransa Milli Elmi Tədqiqat Mərkəzinin Qrantı (Paris)

2008-2012 - The CROCUSBANK CONSORTIUM PROJECT “Genetic resources of saffron and allies. AGRI GEN RES 018 elmi proyektinin iştirakçısı.
Təltif və mükafatları AMEA Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı - 2002 
İş yeri və ünvanı

Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası, F. Khoyski, 98, Bakı, AZ 1072. Azerbaijan

Vəzifəsi

Tibbi-bioloji elmlər kafedrasının rəhbəri,Hüceyrə membranlarının fiziki-kimyəvi xassələri laboratoriyasının baş elmi işçisi

Xidməti tel. (+994 12) 5649203
Mobil tel . (+994 50) 3259480 
Ev tel. (+994 12) 4543851
Faks (+994 12) 4938617
Elektron poçtu khalil.gasimov@gmail.com